Đăng vào: 2023-10-06
Cập nhật vào: 2024-10-07
MBS là viết tắt của "Mortgage Backed Security" (Chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp), còn được gọi là "Trái phiếu bảo đảm bằng thế chấp", xuất hiện lần đầu tiên tại Mỹ vào những năm 1960. Đây là một sản phẩm chứng khoán hóa tài sản được phát hành chủ yếu bởi các ngân hàng chuyên về nhà ở và các tổ chức tiết kiệm tại Mỹ, sử dụng các khoản vay thế chấp nhà ở mà họ đã cung cấp. Cấu trúc cơ bản của MBS là gom các khoản vay đáp ứng điều kiện nhất định từ các khoản vay thế chấp nhà đã cho vay, tạo thành một nhóm khoản vay thế chấp. Dòng tiền từ trả gốc và lãi định kỳ của nhóm khoản vay này được sử dụng để phát hành chứng khoán, và chứng khoán này được bảo đảm bởi các cơ quan chính phủ hoặc các tổ chức tài chính có nguồn gốc từ chính phủ.
Dưới đây là giới thiệu và nguyên lý hoạt động của trái phiếu MBS:
Vay thế chấp: Cơ sở của MBS là khoản vay thế chấp. Người vay mua bất động sản và sau đó nộp đơn xin vay thế chấp từ ngân hàng hoặc tổ chức cho vay để thanh toán giá trị căn nhà. Các khoản vay này thường có các điều khoản và lãi suất khác nhau.
Gom gói và đóng gói: Các tổ chức tài chính phát hành MBS gom một nhóm các khoản vay thế chấp để tạo thành một "nhóm tài sản". Các khoản vay thế chấp này có thể đến từ nhiều khu vực và người vay khác nhau, tạo nên tính đa dạng của nhóm tài sản.
Chứng khoán hóa: Tiếp theo, các tổ chức tài chính chuyển đổi nhóm tài sản này thành chứng khoán, được gọi là MBS. Các chứng khoán MBS này đại diện cho quyền sở hữu các khoản vay thế chấp trong nhóm tài sản.
Phân bổ thu nhập và rủi ro: Những người sở hữu MBS mua các chứng khoán này và nhận lãi từ các khoản thanh toán gốc và lãi từ nhóm khoản vay thế chấp. Các khoản thanh toán này đến từ tiền trả nợ của người vay thế chấp. Do đó, người sở hữu MBS có thể nhận được nguồn thu nhập ổn định.
Phân tán rủi ro: Do nhóm tài sản chứa nhiều khoản vay thế chấp, chứng khoán MBS có tính phân tán rủi ro, vì sự vỡ nợ của một khoản vay sẽ không ảnh hưởng nghiêm trọng đến toàn bộ danh mục.
Tính thanh khoản thị trường: Chứng khoán MBS có thể được mua bán trên thị trường thứ cấp, cung cấp kênh thanh khoản linh hoạt, giúp nhà đầu tư dễ dàng mua và bán các chứng khoán này.
Mục đích phát hành MBS là gì?
Do sự gia tăng dân số từ thời kỳ baby boom (1946–1964), Mỹ đã đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhà ở và lạm phát giảm phát. Để giảm lãi suất thế chấp nhà và thực hiện "Giấc mơ Mỹ" về sở hữu nhà, các công ty thế chấp như Fannie Mae và Freddie Mac kiểm soát chặt chẽ tín dụng cá nhân, chuyển rủi ro liên quan đến vay mượn cho nhiều nhà đầu tư, đồng thời phân tán rủi ro.
Mô hình phát hành và nguyên lý hoạt động của MBS:
Mô hình ngoài bảng cân đối kế toán (Mô hình Mỹ): Chủ sở hữu ban đầu (như ngân hàng) "bán" tài sản cho một công ty đặc thù (SPV), sau đó SPV tái cấu trúc nhóm tài sản để phát hành chứng khoán.
Mô hình trên bảng cân đối kế toán (Mô hình châu Âu): Chủ sở hữu ban đầu không cần bán tài sản cho SPV và vẫn giữ chúng trên bảng cân đối kế toán, trong khi nhà phát hành tự phát hành chứng khoán.
Mô hình bán ngoài bảng cân đối kế toán (Mô hình Úc): Chủ sở hữu ban đầu thành lập một công ty con do họ sở hữu hoàn toàn hoặc kiểm soát làm SPV và "bán" tài sản cho SPV này.
So sánh với trái phiếu chính phủ Mỹ, lợi suất của MBS khá cao, và một số khoản vay chất lượng cao được gói vào MBS được bảo đảm bởi chính phủ Mỹ. Do đó, MBS trở thành một chủ đề được các quỹ, đặc biệt là quỹ hưu trí, quỹ bảo hiểm và quỹ đầu tư nhà nước, theo đuổi.
Mặc dù MBS có vai trò tích cực, nhưng nó cũng đã gây ra hậu quả tiêu cực trong cuộc khủng hoảng tài chính, khi hàng loạt các vụ vỡ nợ thế chấp dưới chuẩn đã dẫn đến sự sụt giảm giá trị của MBS, góp phần vào cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm EBC: Tài liệu này chỉ nhằm mục đích tham khảo, không phải là (và không nên được coi là) lời khuyên tài chính, đầu tư hoặc tư vấn đáng tin cậy khác.
